Porównanie trwałości powłok ochronnych blach: ocynku, alucynku oraz cynkowo-magnezowej. Która powłoka blachy jest bardziej skuteczna?

Jednym z najważniejszych parametrów wpływających na trwałość pokrycia dachowego jest zastosowana powłoka ochronna. Obecnie coraz większą popularnością cieszy się powłoka cynkowo magnezowa (ZM), która wykorzystywana jest także w pokryciach dachowych. W tym artykule porównam powłoki ochronne, które stosowane są w blachach powlekanych powłoką malarską. Wyjaśnię, czy warstwa cynkowo-magnezowa stanowi dobrą alternatywę dla ocynku (Z) i alucynku (AZ).

Spis treści

1. Dlaczego wybór odpowiedniej powłoki jest ważny?
2. Główne typy powłok metalicznych w pokryciach dachowych
3. Porównanie skuteczności ochrony poszczególnych powłok
4. Jaką powłokę wybrać?
5. Najczęściej zadawane pytania
6. Podsumowanie

1. Dlaczego wybór odpowiedniej powłoki jest ważny?

Podczas procesu produkcyjnego blacha może być w różny sposób zabezpieczona przed korozją. Oprócz porównywanych w tym artykule powłok występują jeszcze inne powłoki, które mają taki sam cel. Każdy inwestor powinien znać najważniejsze cechy poszczególnych powłok, aby móc wybrać  blaszane pokrycie dachowe, które będzie trwałe i zapewni odpowiednią ochronę przed szkodliwym działaniem czynników atmosferycznych.

Warto więc wiedzieć, że główne zadania powłoki ochronnej blachy, niezależnie od jej typu, to:

Ochrona przed korozją – stal jest materiałem podatnym na rdzewienie, szczególnie w kontakcie z wodą i wilgocią. Powłoka stanowi barierę izolującą metal od środowiska, zapobiegając procesom korozyjnym.

Zabezpieczenie przed promieniowaniem UV – intensywne słońce powoduje degradację powierzchni, blaknięcie koloru i osłabienie struktury materiału. Dobra powłoka zawiera stabilizatory UV, które chronią przed tymi skutkami.

Odporność na czynniki mechaniczne – grad, gałęzie drzew, śnieg czy lód mogą uszkodzić powierzchnię dachu. Powłoka o odpowiedniej twardości minimalizuje ryzyko zarysowań i wgnieceń.

Odporność chemiczna – kwaśne deszcze, zanieczyszczenia przemysłowe czy bliskość morza to czynniki, które szczególnie agresywnie oddziałują na materiały budowlane. Powłoka ochronna musi być odporna na te substancje.

Estetyka – powłoka decyduje o kolorze i połysku dachu, wpływając na wygląd całego budynku przez dziesiątki lat.

2. Główne typy ochronnych powłok metalicznych w pokryciach dachowych

Zapewne wiesz, że podstawową powłoką zabezpieczającą blachę, która powszechnie stosowana jest nie tylko w pokryciach dachowych, ale też w innych gałęziach przemysłu, jest powłoka cynkowa (ocynk). Jeszcze do niedawna spełniała ona wymagania producentów i inwestorów i była standardowo oferowana przez huty. Oczekiwania konsumentów jednak rosną, dlatego producenci także poszukują nowych rozwiązań. Oprócz powszechnie znanych stopów aluminium – cynk (AZ) coraz częściej pojawiają się blachy z innymi powłokami metalicznymi, zawierającymi także inne pierwiastki, na przykład stop cynk-magnez (ZM). Inną, chodź znacznie rzadziej stosowaną powłoką, jest stop z dodatkiem tytanu i miedzi (Ti, Cu), czy też stop aluminium – krzem (AS).

Jeśli chodzi o rynek pokryć dachowych, zdecydowanie najczęstszą alternatywą cynku jest stop cynku i magnezu (ZM), dlatego na nim skupię się w tym artykule.

3. Porównanie skuteczności ochrony poszczególnych powłok

Każda z wymienionych powłok charakteryzuje się innym poziomem ochrony i trwałością, a także właściwościami fizykochemicznymi materiału, co przekłada się na całkowity koszt eksploatacji dachu. Pod względem technicznym huty mają możliwość naniesienia warstwy ochronnej o różnej grubości. Wszystko zależy więc od zastosowania blachy – w przypadku blach ekonomicznych stosowana jest cieńsza warstwa powłoki niż w przypadku produktów wysokiej jakości.

Powłoka alucynk (AZ) ma następujące cechy:

1. Składa się ze stopu cynku (43,4%), aluminium (55%) i krzemu (1,6%);
2. Grubość powłoki to najczęściej AZ185 (185 g/m²) na obie strony;
3. Wysoka odporność na korozję;
4. Bardzo dobra odporność krawędzi przed korozją, ponieważ w tych miejscach powstaje warstwa tlenku, chroniąca krawędzie ciętych elementów;
5. Nie może być wykorzystywana do produkcji blachodachówek ze względu na łuszczenie się powłoki;

Powłoka ocynk ma następujące właściwości:

1. Dobrą ochronę korozyjną;
2. Ograniczoną odporność krawędzi na korozję;
3. Bardzo dobrą przyczepność powłoki;
4. Przy grubości cynku do 275 g/m³ powłoka cynkowa zachowuje się podobnie do niepowleczonej. Grubsze powłoki mają tendencję do kruszenia się;
5. Powłoka cynkowa nie jest droga w produkcji, stąd jej powszechne zastosowanie;

Powłoka cynk-magnez (ZM) przewyższa ocynk (Z), ponieważ:

1. Magnez zwiększa potencjał elektrochemiczny, zapewniając tym samym lepszą ochronę katodową;
2. Lepsze „samogojenie” – produkty korozji migrują i zabezpieczają uszkodzenia;
3. Stabilniejsza warstwa pasywacyjna na powierzchni;
4. Mniejsza tendencja do białej korozji cynku;
5. Powłoka ZM ma zwykle bardzo dobrą giętkość i zachowuje ciągłość powłoki, dlatego powłoka ma lepsze właściwości w przypadku gięcia;
6. Powłoka cynk-magnez jest nieznacznie droższa, ale wykazuje się lepszymi właściwościami, ważnymi z punktu widzenia użytkownika;

Warto wiedzieć, że gramatura powłoki nie jest jedynym wyznacznikiem trwałości, gdyż poszczególne powłoki przy tej samej masie zapewniają różny poziom ochrony. Warto zapamiętać, że ocynk o masie 275 g/m³ (Z275) stanowi taką samą ochronę jak alucynk o masie 185 g/m³(AZ185) oraz cynk-magnez o masie 120 g/m³ (ZM120).

4. Jaką powłokę wybrać?

Wybór optymalnej powłoki zależy od wielu czynników indywidualnych.

Lokalizacja budynku: Jeśli wybierasz pokrycie dachowe, które ma być wykorzystane w bezpośredniej bliskości morza lub w obszarze o wysokim zanieczyszczeniu przemysłowym, nie oszczędzaj na powłoce – wybierz pokrycie dachowe zapewniające możliwie najwyższa odporność na dane czynniki. W środowisku neutralnym, z dala od źródeł agresji chemicznej, standardowy poliester na alucynku będzie optymalnym wyborem pod względem relacji ceny do jakości.

Nachylenie i ekspozycja dachu: Dachy płaskie i o małym nachyleniu są bardziej narażone na retencję wody i brudu – warto zainwestować w lepszą powłokę. Dachy strome, szczególnie po stronie północnej, są mniej wystawione na działanie słońca, więc mogą wystarczyć tańsze rozwiązania.

Przeznaczenie budynku: Jeśli chcesz wybrać pokrycie dachowe na dom jednorodzinny, czy budynek użytkowy, wówczas wysoka jakość, w tym także powłoka ochronna mają pierwszorzędne znaczenie. Jeśli chcesz pokryć budynek gospodarczy i najważniejszym priorytetem jest niska cena, wówczas możesz wybrać blachę w gatunku 1B, w którym zastosowano nieco cieńszą warstwę ochronną.

5. FAQ. Najczęściej zadawane pytania

#1 Jaka powłoka blachy jest najtańsza?

Najtańszą opcją jest ocynk, który sprawdzi się na ekonomicznych blachach do użytku w warunkach normalnych i suchych. Pamiętaj jednak, że najniższa cena oznacza, iż producent zastosował cieńszą powłokę ochronną. Oznacza to, że odporność na korozję i warunki atmosferyczne będzie niższa niż w powłokach premium. Informację o grubości powłoki znajdziesz na opakowaniu.

#2 Czy mogę wymienić powłokę bez wymiany całego dachu?

Nie – powłoka jest nakładana fabrycznie i nie da się jej wymienić w warunkach polowych. Jeśli powłoka ulegnie znacznym uszkodzeniom, konieczna jest wymiana całego pokrycia dachowego. Możesz też zlecić ekipie dekarskiej wykonanie zabezpieczenia antykorozyjnego i malowanie istniejącego pokrycia dachowego, aby wydłużyć jego przydatność.

#3 Co to jest „biała korozja cynku”?

To proces, w którym cynk ulegając oksydacji nawet bez kontaktu wody, tworzy białoszary nalot. Magnez i aluminium są mniej podatne na ten proces, dlatego cynk-magnez i alucynk lepiej się sprawdzają w miejscach o podwyższonej wilgotności, np. terenach nadmorskich.

#4 Czy gramatury typu Z200, Z275 i Z350 odnoszą się do grubości?

Nie – cyfra odnosi się do ilości cynku w gramach na metr kwadratowy (na obie strony łącznie), a nie do grubości fizycznej blachy. Wyższa gramatura oznacza większą ilość materiału ochronnego, co wpływa na lepszą ochronę przed korozją.

6. Podsumowanie

Pod względem trwałości i odporności na czynniki środowiskowe i korozję powłoka cynkowo-magnezowa o niższej gramaturze nie tylko dorównuje powłoce ocynk oraz alucynk. Jeśli więc widzisz, że blacha ma wsad ZM o mniejszej gramaturze niż Z (ocynk) to nadal może być to właściwa ochrona, która zapewni Ci pożądane cechy użytkowe. Najwyższą odporność na czynniki atmosferyczne, a tym samym trwałość, zapewniają blachy, które zawierają solidną warstwę ochronną, a także dodatkową warstwę wykończeniową, chroniącą pokrycie dachowe przed wpływem czynników atmosferycznych.

Należy pamiętać, że prawidłowy montaż i konserwacja pokrycia dachowego są równie ważne jak wybór odpowiedniej powłoki i wpływają na jego trwałość.